Medyczne wapno sodowane w anestezjologii klinicznej

Medyczne wapno sodowane w anestezjologii klinicznej

Medyczne wapno sodowane w anestezjologii klinicznej 1024 373 Marcel Korkuś

Pierwsze kliniczne zastosowanie substancji eliminującej CO2 miało miejsce w 1923 roku przez Watersa. Obecnie sporą ilość zabiegów wykonuje się w znieczuleniu ogólnym dotchawiczym przy zastosowaniu aparatów do znieczulenia.

wapno sodowane w urządzeniach medycznych do znieczuleń

Aparaty te posiadają oddechowy układ okrężny z pochłaniaczem dwutlenku węgla. Dzięki tego typu urządzeniom gazy anestetyczne krążą, kilkukrotnie osiągając układ oddechowy pacjenta poddawanego znieczuleniu. Po każdym cyklu oddechowym z  ich składu usuwany jest  przez wapno sodowane dwutlenek węgla a objętość gazu uzupełniana w  zależności od objętości przepływu świeżych gazów mieszaniną gazów używanych do znieczulenia (metoda półzamknieta), lub tlenem (metoda zamknięta).

Znane są cztery metody znieczulenia ogólnego: otwarta, półotwarta, półzamknięta i  zamknięta.

Metoda zamknięta znieczulenia to metoda, w której po fazie nasycającej (high flow anaesthesia – HFA) należy zmniejszyć przepływ świeżych gazów, podając jedynie tlen w objętości wystarczającej do pokrycia potrzeb metabolicznych (2,90-3,5 ml/kg/min). Oddech zwrotny wymaga bezwarunkowej eliminacji dwutlenku węgla.

Znieczulenie ogólne z „dużym przepływem”. Highflow anaesthesia – HFA Znieczulenie, w  którym FGF (FGF – fresh gas flow) wynosi od 3-8 l/min. Przepływ świeżych gazów do układu oddechowego przewyższa zapotrzebowanie minutowe pacjenta, a  nadmiar gazów eliminowany jest przez zastawkę nadmiarową. Ponieważ ten sposób podawania gazów dotyczy najczęściej metody półzamkniętej (układ okrężny) zachodzi konieczność eliminacji CO2 ze względu na obecność oddechu zwrotnego. Utrata ciepła, w zależności od FGF, waha się od 300-180 kcal/min.

Znieczulenie ogólne z „małym przepływem”. Lowflow anaesthesia – LFA Znieczulenie, w którym FGF wynosi od 3-0,5 l/min, ale najczęściej jest mniejszy niż 1,5 l/min. Przepływ świeżych gazów przewyższa zapotrzebowanie minutowe na tlen. Oddech zwrotny istnieje, zatem konieczna jest eliminacja CO2 przez pochłaniacz CO2. Straty ciepła są mniejsze niż 180 kcal/min.

Znieczulenie ogólne z „minimalnym przepływem”. Minimal-flow anaesthesia – MFA Znieczulenie, w  którym FGF nie przekracza 0,5/min. Oddech zwrotny istnieje i  konieczna jest eliminacja CO2 przez pochłaniacz CO2. Straty ciepła są mniejsze niż 180 kcal/min.

aparat-do-znieczulen-z-zasobnikiem-medycznego-wapna-sodowanego

Dwutlenek węgla jest produktem końcowym procesów oddechowych. Wielkość eliminacji związana jest z metabolizmem pacjenta. Im jest on wyższy, tym więcej się go tworzy. Znieczulając metodą półzamkniętą i  zamkniętą, z  powodu obecności oddechu zwrotnego, należy bezwzględnie eliminować dwutlenek węgla z układu oddechowego. Zadaniem pochłaniacza dwutlenku węgla w tych urządzeniach jest eliminacja dwutlenku węgla z mieszaniny oddechowej. Proces ten odbywa się na drodze reakcji chemicznej.

Obecnie używane pochłaniacze CO2 należą do jednej z trzech grup:

Skuteczny pochłaniacz dwutlenku węgla powinien:

  • Eliminować jedynie CO2 z mieszaniny oddechowej.
  • Przepuszczać ciepło, wilgoć i  być bakteriostatyczny.
  • Nie powodować rozpadu anestetyków wziewnych.
  • Być skuteczny – 100 g substancji powinno pochłaniać ok 6-10 l CO2.
  • Być konfekcjonowany w formie gotowej do użycia (granulki powinny mieć postać stałą to znaczy bezpyłową, nietoksyczną).
  • Mieć barwny znacznik, świadczący o jego zużyciu (indykator zmiany koloru).

Czas skutecznej eliminacji CO2, przez 0,5 kg substancji pochłaniającej wynosi ok. 6-8 godz. (zależy od metabolizmu pacjenta i FGF). Im mniejszy FGF, tym zużycie pochłaniacza CO2 szybsze, ponieważ znaczna część gazów w układzie okrężnym kilkukrotnie przepływa przez pochłaniacz. Uważa się, że przy FGF 0,5 l/min czas skutecznej eliminacji dwutlenku węgla wynosi 7 godzin, a przy FGF 3 l/min-10 godzin. Część pochłaniaczy CO2 ma barwne znaczniki; zmiana zabarwienia pochłaniacza wskazuje na jego zużycie i obliguje do wymiany. Uważa się, że nie powinno się dopuszczać do sytuacji, w której wdechowe stężenie dwutlenku węgla przekraczałoby 1% (w  powietrzu atmosferycznym zawartość CO2 wynosi 0,04%). Pojemność absorpcyjna pochłaniacza dwutlenku węgla jest wypadkową:

  •  Wentylacji minutowej pacjenta (produkcja CO2).
  • Pojemności zbiornika (na substancję pochłaniającą).
  •  Przepływu świeżych gazów do układu oddechowego (FGF).

Reakcja wapna sodowanego z dwutlenkiem węgla jest reakcją egzotermiczną i przebiega z uwolnieniem wody. Pomimo tego, że świeże gazy oddechowe mają temperaturą niższą od temperatury sali operacyjnej, to w trakcie LFA temperatura ich ulegała będzie podwyższeniu, podobnie jak ich wilgotność. Temperatura gazów wdechowych jest przeciętnie o 5-7 stopni C wyższa niż temp. sali operacyjnej, a jej wilgotność względna wynosi 100%. Z tego powodu w czasie anestezji LFA/ MFA należy unikać używania wymienników ciepła i wilgoci (HME), ponieważ ich stosowanie prowadzi do podwyższenia temperatury gazów, zwiększenia wilgotności i  podwyższenia oporów dla przepływającego gazu. Zaleca się filtry przeciwbakteryjne, które po zawilgoceniu nie podwyższały będą oporu przepływającego przez nie gazu.

Spory problem stanowią reakcje anestetyków wziewnych z substancjami eliminującymi dwutlenek węgla. Zależą one od kilku czynników, z których za najważniejsze uznaje się rodzaj pochłaniacza i mały przepływ gazów (LFA i  MFA). Związki chemiczne tworzące się w  anestetycznym układzie oddechowym w  wyniku reakcji anestetyków halogenowych z substancją pochłaniającą dwutlenek węgla można „w sztuczny sposób” przydzielić do jednej z czterech grup:

  • Substancje, które tworzą się w organizmie (aceton, tlenek węgla, metan i wodór).
  • Substancje, które są pochłaniane przez organizm (etanol, tlenek węgla i azot).
  • Substancje tworzące się w  układzie okrężnym (tlenek węgla i produkty przemiany anestetyków halogenowych: CpA – Compound A
  • Substancje wprowadzane do układu oddechowego, jako zanieczyszczenia gazów medycznych, także spowodowane oddechem zwrotnym (azot, argon).

Decydując się na znieczulenie z małym i minimalnym przepływem (LFA i MFA) powinno się mieć na uwadze doniesienia z ostatnich lat dotyczące ciężkiego zatrucia tlenkiem węgla, poparzenia dróg oddechowych, będących następstwem gwałtownych reakcji degradacji sewofluranu w  kontakcie z przesuszonym pochłaniaczem dwutlenku węgla.

Oferta REB.pl w zakresie wapna sodowanego oraz pozostałych pochłaniaczy dwutlenku węgla do zastosowań medycznych –  sprawdź tutaj.